रोटी, दूध, आरोग्य व जीवन विम्यावर करमुक्ती; ग्राहक, व्यापारी व उद्योगजगतामध्ये उत्सुकता
करमुक्त ठरलेल्या आवश्यक वस्तू
नव्या GST रचनेत काही जीवनावश्यक वस्तूंना करातून सूट देण्यात आली आहे. यात –
- रोटी व पाव
- दूध व दुग्धजन्य पदार्थ
- डाळी, तांदूळ, गहू
- आरोग्य विमा आणि जीवन विमा प्रीमियम
- प्राथमिक आरोग्य सेवा
या सर्व गोष्टी आता करमुक्त राहणार असल्याने सर्वसामान्य ग्राहकांना थेट दिलासा मिळणार आहे.
कोणत्या वस्तू स्वस्त होणार?
सरकारनं केलेल्या बदलांनुसार काही वस्तूंवरील कर दर कमी करण्यात आले आहेत.
- इलेक्ट्रॉनिक्स वस्तूंच्या काही श्रेणींवर कर कपात (उदा. मोबाईल फोनच्या अॅक्सेसरीज, एलईडी बल्ब).
- रेडीमेड कपड्यांवरचा कर १२% वरून ५% पर्यंत खाली.
- ऑटोमोबाईलच्या स्पेअर पार्ट्स स्वस्त होणार.
- शैक्षणिक साधने, पेन, वह्या, स्टेशनरी यावरही कर सवलत.
कोणत्या वस्तू महाग होणार?
तथापि, महसुलातील तूट भरून काढण्यासाठी काही वस्तूंवरील कर दर वाढविण्यात आले आहेत.
- लक्झरी हॉटेल व रिसॉर्टमध्ये मुक्काम यावरचा कर वाढवला गेला आहे.
- जिम, क्लब, स्पा सेवांवर अधिक GST आकारला जाणार.
- कार व दुचाकींच्या प्रीमियम मॉडेल्सवर कर वाढ.
- पॅकबंद खाद्यपदार्थ (उदा. पॅकेज्ड स्नॅक्स, बिस्किटे) किंचित महाग.
- ऑनलाइन गेमिंग व बेटिंग सेवांवर अधिक कर.
उद्योग-व्यापाऱ्यांची प्रतिक्रिया
उद्योग क्षेत्राने या सुधारणांचे स्वागत केले आहे. "लहान व मध्यम उद्योगांना (SMEs) कागदोपत्री कामकाजात मोठा दिलासा मिळणार आहे. कर रचना पारदर्शक होणार," असे मत उद्योगजगताने व्यक्त केले. तर, व्यापाऱ्यांनी "महागाईच्या पार्श्वभूमीवर ग्राहकांचे ओझे वाढू नये" अशी अपेक्षा व्यक्त केली आहे.
सामान्य ग्राहकांना काय लाभ?
नवीन GST रचनेत रोटी, दूध, डाळ, आरोग्यसेवा यांसारख्या आवश्यक बाबी करमुक्त झाल्याने सर्वसामान्य कुटुंबाच्या खर्चात काहीसा दिलासा मिळेल. परंतु, लक्झरी जीवनशैली व गैर-आवश्यक सेवांचा खर्च मात्र वाढणार आहे.
